Home Thuốc điều trịVai trò của natri trong cơ thể con người

Vai trò của natri trong cơ thể con người

Vai trò của natri trong cơ thể con người

Khi nói về natri, người ta nghĩ đến muối vì nguồn cung cấp natri chủ yếu là muối. Muối được tìm thấy khắp cơ thể. Người ta gọi đó là “áp lực thẩm thấu”. Lượng muối tồn tại bên trong và bên ngoài tế bào sẽ thiết lập nên một trong những yếu tố chính để kiểm soát khả năng phân bố nước, ở đâu có nhiều muối, ở đó sẽ có nhiều nước. Muối có nhiều trong máu, dịch bao quanh tế bào và dịch mô kẽ hở trong tế bào.

Nếu muối ở bên trong màng tế bào, nó sẽ tích nước vào ngày càng nhiều, làm cho màng tế bào bị phù và gây tình trạng ứ nước, cuối cùng sẽ làm vỡ tế bào. Điều này có thể xảy ra khi cơ thể có nhiều nước đơn thuần, nhưng thiếu muối khoáng; cũng giống như vậy, thật sai lầm khi truyền vào cơ thể một lượng lớn dịch nhược trương, vì khi đó hồng cầu sẽ dễ vỡ.

Vai trò của natri trong cơ thể con người
Vai trò của natri trong cơ thể con người

Vì vậy, điều quan trọng là tế bào phải có khả năng thải ra những lượng natri dư thừa. Để thực hiện được điều này phải dùng nhiều chất vận chuyển, chủ yếu nhất là “bơm na tri”, bơm này sẽ đẩy lùi ion natri và đưa ion kali vào thay thế. Quá trình này xảy ra cần phải có năng lượng, vì bơm na tri sẽ tiêu thụ 20% năng lượng được tiêu tốn mỗi ngày, gần bằng não. Từ đó, người ta hiểu được chính xác tầm quan trọng của muối trong đặc tính giữ nước cũng như phù (do tích nước trong mô) và một vài dạng cao huyết áp động mạch.

Muối là một chất kết hợp vối nước, chịu trách nhiệm phân bố nước giữa môi trường bên ngoài và tế bào. Muối kết hợp với các ion khác, đặc biệt là bicaronate, để tham gia vào sự cân bằng một hoạt động được theo dõi chặt chẽ bởi cơ thể và giữa acid và kiềm trong cơ thể, tạo ra pH máu ổn định. Khi trao đổi điện tích qua màng tế bào, muối sẽ can thiệp vào quá trình dẫn truyền luồng thần kinh và co cơ.

Các nguồn cung cấp natri

Nguồn cung cấp đầu tiên natri là thực phẩm.

Không có thức ăn nào không có muối, loại chứa ít nhất là khoảng 0,3mg/100g. Tốt hơn nên tìm những thực phẩm chứa ít muối, tránh những thực phẩm chứa nhiều muối. Trái cây là thực phẩm cung cấp ít muối nhất cùng với phần lớn rau xanh.

Nguồn tự nhiên của Natri

Thực phẩm tự nhiên mg/100g
Sò, thực phẩm tươi sống 70 đến 330
Trứng 120 đến 130
70 đến 100
Thịt 40 đến 90
Sữa 50
Fromage tươi 40
Rau tươi 5 đến 15

Một số loại thức ăn chứa nhiều Natri:

Thức ăn được thêm muối với hàm lượng thay đổi đáng kể, tùy theo tiêu chuẩn chọn lựa, trong những thực phẩm được chế biến công nghiệp (đồ hộp, thịt nguội, fromage…) và đối với thực vật, tùy theo khí hậu, tình trạng nuôi trồng, mức độ chín muối và thời gian dự trữ. Trong số những thực phẩm được ướp muối, là jambon hun khói, thịt nguội, fromage lên men, nước sốt công nghiệp… chứa nhiều muối. Ngoài ra, còn có loại thức ăn người ta không nghĩ đến muối cũng như không nhận thấy nó qua khẩu vị, đó là muối chứa trong một số sản phẩm bánh ngọt. Các muối không cảm thấy này còn có ở:

  • Nước khoáng và một vài loại nước uống.
  • Một vài loại thuốc.
  • Nước máy.

Nguồn thứ hai cung cấp muối là muối thêm vào lúc nấu. Muối trắng, tinh chế mang lại khoảng 3g/100g natri, muối biển nhiều calci, magnesi, sắt và yếu tố vi lượng. Tất cả muối đưa vào đều được hấp thu.

Lượng natri thích hợp cho một ngày

Lượng natri cần thiết cho một ngày ước tính khoảng từ 800 đến 1600 mg. Chúng ta tiêu thụ trung bình 4000 đến 6000 mg dưới dạng 10 đến 15 muối NaCl, cho nên thường không bị thiếu Natri. Nhìn chung, một nửa natri được tiêu thụ từ các thức ăn tự nhiên, một nửa khác từ muối, được thêm vào khi nấu nướng.

Nhu cầu tăng lên khi:

  • Nhiệt độ cao, hoạt động thể lực nhiều, ra mồ hôi. Nông dân, người chơi thể thao và những người làm việc kéo dài dưới ánh nắng mặt trời có thể bị ngất nếu mất muối do chảy mồ hôi mà không được bù lại, nhất là những người không có thói quen tiếp xúc.
  • Lúc bị nôn mửa, tiêu chảy kéo dài.
  • Dùng thuốc lợi tiểu hay thuốc xổ không có lý do.

Nhu cầu có thể được tăng lên trong một vài bệnh : viêm thận mất muối, bệnh addison.

Mức độ tiêu thụ muối hiện nay không tương ứng với nhu cầu sinh lý mà quá nhiều, vì hai lý do:

  • Sở thích đối với muối được tạo ra một cách nhân tạo và phát triển từ nhỏ.
  • Công nghiệp hóa dẫn đến nhu cầu tiêu thụ thực phẩm công nghiệp hóa.
  • Ngày nay, may mắn thay dùng thực phẩm đông lạnh và tủ lạnh đã làm giảm mức độ sử dụng muối.

Các triệu chứng cho thấy cơ thể thể thiếu natri

Ở người khỏe mạnh, thích nghi với khí hậu, hoạt động thể lực trung bình, thiếu muối không gây bất lợi vì thận thường giữ lại natri cho cơ thể và kết hợp với một lượng nhỏ được đưa vào bởi thức ăn là đủ để bù lại sự mất muối sinh lý. Tuy nhiên, khi mất nhiều hay hạn chế muối quá mức sẽ có những dấu hiệu mất nước ngoại bào có biểu hiện: khô miệng, chán ăn, mệt, tăng nhịp tim, đôi khi nôn, co rút cùng với mức độ nặng hơn, nhãn lồi lõm, hạ huyết áp, da khô, nhăn. Những người dễ bị tổn thương khi mất cân bằng này là trẻ em và người già, đặc biệt khi nhiệt độ cao.

Những nhóm nguy cơ

Han chế muối cho phụ nữ có thai 3 tháng cuối là một biện pháp truyền thống để chống lại phù và tiền sản giật. Nhu cầu sử dụng muối cần thận trọng khi phát hiện có thai, vì nhu cầu tự nhiên của cơ thể về natri tăng cũng đủ khả năng cho phép tăng thể tích máu. Hạn chế natri có thể gây ra thiếu natri trong máu và phù sẽ bù trừ lại.

Thật ra, xu hướng giữ nước và muối là sinh lý trong lúc có thai và được điều khiển bởi quá trình tiết estrogen gia tăng. Thể tích máu gia tăng sẽ đi kèm một cách nghịch lý với giảm huyết áp động mạch. Thuốc lợi tiểu không cần thiết trong thời gian này vì nó rất có hại. Ngược lại, bổ sung thêm calci và mag- nesi trong lúc có thai cho thấy có khả năng làm giảm cao huyết áp.

Nếu những người béo phải kiêng ăn thì chế độ giảm muối không làm họ gầy đi. Đặc biệt rất nguy hiểm khi người già ăn theo chế độ không có muối, ngay cả khi huyết áp. Dung nạp khi huyết áp cao là bình thường với lứa tuổi, vì nó cần để bù lại mức độ giảm lưu lượng não. Do đó, chế độ ăn nhạt sẽ khiến họ có nguy cơ bị các vấn đề thần kinh. Mặt khác, người già sẽ không thích nghi tốt khi thiếu nước và thiếu muối vì chế độ ăn không muối làm giảm sự ngon miệng vốn đã giảm ở người già, tăng nguy cơ bị gầy cũng như suy dinh dưỡng ở họ.

Vai trò phòng ngừa của natri

  • Chúng ta có thể tăng nhu cầu cung cấp muối lên khi:
    • Khi hạ huyết áp, và các bệnh nhân bị bệnh .Trong phần lớn các trường hợp, mất muối đi kèm với mất dịch và một số điện giải khác.
    • Khi huyết áp cao. Phần lớn mọi người có thói quen ăn nhiều muối.
  • Không nên tập cho em bé thói quen ăn mặn, hoặc thói quen nấu thức ăn mặn.
  • Không nên ăn quá nhiều thức ăn công nghiệp.
  • Nên uống nước khoáng giàu magnesi và calci hơn là nước giàu natri. Cuối cùng, nên ăn cá và thức ăn biển có chứa ít muối, nhiều dinh dưỡng bảo vệ cùng các rau trái ít natri và giàu kali. Trong trường hợp cao huyết áp, suy tim, xơ gan, có thể sử dụng muối kali thay thế.
  • Quá liều muối sẽ gây ra những bệnh mà natri làm tăng dịch ngoại bào, phù toàn bộ như : suy tim, một vài bệnh thận, xơ gan, khỏi phát bệnh cao huyết áp và có khả năng làm nặng thêm.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *